ARICILIK
Salih Tozan
Damızlık Ana Arı Üretimi
Gelişen arıcılık tekniği ''Ana Arı'' üretimi modern arıcılık vazgeçilmez bir unsuru haline gelmiştir. Koloni ansının yüksek vasıflı olması halinde Koloninin de verimli olacağı malumdur. Ana arı üretiminin arıcılığın gelişmiş ülkelerde uzun yıllar önce başladığı ve 1950 yıllarından sonra özel bir üretim ve yetişticilik kolu haline geldiği ve normal arıcılıktan farklı işletmelerin ana arı üretimi yaptıkları da bilinmektedir. Arıcılık projesinin tam bir entegrasyonla yürümesinin zorunlu olduğu halde K.K.T.C. den arıcılık eğitiminin gerektiği şekilde yapıldığı veya arılarda yaygın olan hastalıklarla mücadele edildiği söylenemez. Ancak arıcılarımız kendi imkanlarıyle başarılı olmaya çalışmaktadırlar.
Genelde modern arıcılıkta genç ve üksek vasıflı analar ile bol verimin de 100% yakın artış sağlandığı gibi Kolonilerden beklenen hızlı gelişmenin gerçekleştiği hastalıklarına mukavemetin artığı oğul verimimin kontrol altına alınabildiği bir gerçektir.
K.K.T.C. de halen üç arı ırkı yetiştirilmektedir.
1. Çok eski yıllardan beri saksı kovanlar içinde yetiştirilen ve saldırgan (sokucu) oldukları bilinen Suriye arısı ile Kılıç arısıdır. Çok çalışkan olmalarına rağmen bal üretmeleri tatmin edici değildir. Sebeplerinden bir tanesi de bol oğul vermeleridir.
2. Kafkas arısı siyah renkli, bol verimi yüksek, kararlı gelişme gösteren, oğul verme eğilimi az olan yağmacılığa yatkın, çok fazla Propolis biriktirme özelliği taşıyan sakin (saldırgan değildir) ve soğuğa dayanıklı bir arıdır. Dil uzunluğunun diğer ırklara oranla daha fazla olması bal verimini olumlu yönde etkilemektedir.
3. Karadeniz arısı : Kafkasa yakın mopfolojik ve Fisiolojik özellikler taşımaktadır. Kafkasa göre daha açık renkli hırçın bal verimi oan yakın ve daha hızlı gelişen bir arıdır.
Son iki ırkı Türkiyede Kalkınma Vakfınca yetiştirilen ve K.K.T.C. ye getirilen döllenmiş ana arılarında yetiştirilmektedir.
Bu iki arı ırkı tahminen 10 yıl önce K.K.T.C.ye getirilmiştir. Bal taşıma, uysallık,çalışma gücü, floradan faydalanma, değişik ekolojik şartlara kolayca adaptasyon gibi belirgin özelliklere sahiptir.
Bahsettiğim bu iki arı ırkından ana arı yetiştirmek için arı kovanları, yerli arı kovanlarından en az 4-5 kilometre uzaklıkta beslenmeleri gerekmektedir. Suni dölleme olmadığı takdırde ana arılar yerli erkek arılarla döllenerek melez olarak yetişmektedirler.
Ana arıların uzun mesafelere naklinin önemli hususları aşağıdaki gibi olmalıdır.
1. Soğuktan, sıcaktan, rutubetten korunmalı.
2. Ortalama 15-30 derece arasında nakledilmeli.
3. Nakli sırasında araçlardaki kalorifer tertibatlarına yakın olmamalı
4. Güneş ve rüzgarın etkilerinden korunmalı
5. Kafes yemlerinin akmamasına dikkat edilmelidir.
Ana arıların naklı sırasında ana arılara refakatcı bir miktar işçileri (Koloni verilmelidir) . Ana arı bir kovana aktarılacağı zaman kovanda besleyici Koloni olmasına dikkat edilmelidir. Kovanda ana arıyı besleyici Koloni olduğu tespit edilince refakatcı işçi arılar imha edilmelidir aksi halde kovandaki ana arıyı öldürebilirler.
Ana Arı Nasıl Yetiştirilir.
( koloni için de geçerli)
Genç işçi arı generasyonu bulunan güçlü bir Koloninin ana arısı alınarak veya ana arısı alınmadan besleyici Koloni yapılabilir.
Besleyici Kolonide bol miktarda günlük yumurta, lavra, pupa bulunması gereklidir. Yavrulu çerçeveler Koloninin ikinci katına ana arı ise kuluçkalıkta kalmak süretiyle ana arı ızgarasıyle ayrılır. İkinci kata alınan yavrulu çerçeveler şu sıra ile yerleştirilir. Bal + Pollen+ kapalı yavrulu + açık yavrulu+ ana arı çerçevesi + açık yavrulu + kapalı yavrulu + pollen + bal pollen şeklinde hazırlık yapılır. ( Ana arı bulunan çerçeve mutlaka iki açık gözlü yavrulu çerçeve arasına konulmalıdır ). Bekleyici Koloninin bal şurubu veya özel hazırlanmış kek ile takviyesi gerekmektedir. Genç işçi arıların ana arıları arı sütü ile beslenmesi böylece sağlanmış olur.
Ana arı verilecek kovanın hazırlanması:
1. Ana arı yenilenecekse yaşlı ana arı imha edilmelidir.
2. Suni oğula ise verilecek ise bölme şlemi.
3. Ana arı bulunmayan kovana verilecek ise Koloni düzeninin kontrolu sağlannmalıdır.
4. Kovandaki Koloni hazırlandığından ana arı muhafaza yerinden alınır.
5. Uygulama yapılacak kovanda günlük yumurta olmamalıdır.
6. 5 gün içinde arılara yapılmış bunan ana arı yüksükleri itinalı bir şekilde.
7. Uygulama yapılacak kovanda bakire ana arı ve yalancı ana arı olmamasına dikkat edilmelidir. (Yalancı ana arı anasız kovanda ana arı yerine kontrolu doğum yapan işçi arılarıdır).
Bu kontrollerden sonra muhafaza edilen ana arıyı arı bulunmayan kovana vermek için kafesinin kekli tarafı iki yavrulu çerçeve arasına kafes telli yüzü aşagıya gelecek şekilde yerleştirilir.
Ana arı bulunmayan kovanlar çiftleşmiş ana arıyı bir tam günden itibaren besleyerek kabullenir.
Ana arı uygulanmasından sonra kovandaki arılar şurup veya özel olarak hazırlanan kek ile beslenmelidir. Ancak kovandaki arılar rahatsız edilmemelidir. Dördüncü gün kovan kapakları açılır ve ana arı kontrol edilir.
Bu uygulamadan kovan en az 35 gün yumurtlama süresi kazanır ve kovandaki Koloni normal çalışmalarına başlar