Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Cumhuriyet Meclisi aşağıdaki Yasayı                  

                   yapar:

Kısa İsim

1. Bu Yasa, Çevre  Yasası olarak isimlendirilir.

BIRINCI KISIM

Genel Kurallar

Tefsir

2.    Bu Yasada metin başka türlü gerektirmedikçe:

       ‘Alıcı Ortam’, atıkların bırakılabildiği, emisyonların yayılabildiği hava, su  ve toprak ortamları ile bu ortamlarla ilişkili ekosistemleri anlatır.

       ‘Atık’, çevreye atılan veya bırakılan her türlü maddeyi anlatır.

       ‘Bakanlık’, Çevre Koruma Dairesinin bağlı olduğu Bakanlığı anlatır.

       ‘Bakan’, Çevre işleriyle görevli Bakanı anlatır.

       ‘Çevre’, Canlıların yaşamları boyunca ilişkilerini sürdürdüğü fiziksel, biyolojik  ve sosyo-kültürel ortamı anlatır.

       ‘Çevre Koruma’, çevresel varlığın  ve ekolojik dengenin yok olmasını, tahribini ve bozulmasını önlemeye, mevcut bozulmaları gidermeye, Çevre kalitesini iyileştirme ve geliştirmeye yönelik çalışmaların bütününü anlatır.

       ‘Çevre Kirliliği’, Çevrede meydana gelen ve canlıların sağlığını, çevresel varlığı ve ekolojik dengeyi bozabilecek her türlü olumsuzluğu anlatır.

       ‘Doğal Kaynak’, bitki, hayvan ve mikroorganizma gibi canlı varlıkları ve bunların bağımlı olduğu hava, su ve toprak gibi cansız Çevre unsurlarını anlatır.

       ‘Ekolojik Denge’, insan ve diğer canlıların varlık ve gelişmelerini sürdürebilmeleri için gerekli olan koşulların tümünü anlatır.

       ‘Flora ve Fauna’, jeolojik bir dönemle ya da yöre ile ilgili olan hayvan ve/veya hayvanlar ile bitki ve/veya bitkileri anlatır.

       ‘Kirleten’, fiilleri sonucu doğrudan veya dolaylı olarak çevre kirliliğine neden olan gerçek ve tüzel kişileri anlatır.

       ‘Kişi’, gerçek ve tüzel kişileri anlatır.

       ‘Kurum ve Kuruluş’, kuruluş amacı bu Yasa amaçları doğrultusunda olan ve çevre konusunda görevler ifa eden dernek, örgüt ve birlikleri anlatır.

       ‘Sulak Alan’, doğal veya yapay, devamlı veya geçici, suları durgun veya akıntılı, tatlı, acı veya tuzlu, denizlerin gelgit hareketlerinin çekilme devresinde altı metreyi geçmeyen derinlikleri kapsayan bütün sular, bataklık, sazlık veya benzeri alanları anlatır.

      ‘Tehlikeli Atık’, insan sağlığına ve çevreye tehlikeleri olabilen atıkları anlatır.

       ‘Zararlı Kimyasal Madde’, Çevre üzerinde kısa veya uzun vadede zararlı etkileri olan, ekolojik dengeyi bozan, insan sağlığını ve yaşamını tehlikeye sokan her türlü kimyasal madde ve ürünleri anlatır.

Amaç

3.   Bu Yasanın amacı, bütün insanlığın ortak varlığı olan çevrenin korunması, iyileştirilmesi, kırsal ve kentsel alanda arazinin ve doğal kaynakların en uygun şekilde kullanılması ve korunmasını; insan sağlığını olumsuz etkileyen, su, toprak, hava ve gürültü kirliliğinin önlenmesini ve ülkenin bitki ve hayvan varlığı ile doğal ve tarihsel zenginliklerinin korunarak, bugünkü ve gelecek kuşakların, sağlık, kültür ve yaşam düzeylerinin geliştirilmesi ve güvence altına alınması için yapılacak düzenlemeleri ve alınacak önlemleri, ekonomik ve sosyal kalkınma hedeflerini, sürdürülebilir kalkınma ilkeleri ve kirleten öder ilkeleri çerçevesinde düzenlemektir.

IKINCI KISIM

Çevrenin Korunması ve İlkeleri

Sürdürüle-bilir

Kalkınma

İlkesi

4.

Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyetinde ekonomik büyümeye ilişkin alınacak önlemlerde, hazırlanacak kalkınma planlarında, öngörülecek yatırım programlarında ve her türlü kalkınma politikalarında, doğal kaynaklar başta  olmak üzere Çevre faktörünü dikkate alan Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi esas alınır.

Koruma

ve

Kullanım

Planı

5.

(1)

Çevre Koruma Dairesi, ihtiyaç duyulan bölgelerde ilgili bakanlıkların ve yerel yönetimlerin görüşleri ile bu Yasanın 25’inci maddesi uyarınca oluşturulan Çevre Danışma Kurulunun görüş ve önerilerini de alarak , ülke düzeyinde alıcı ortamların korunması amacıyla alıcı ortamların özelliklerini, bu kaynakların kendilerini yenileme kapasitelerini esas alan ve ekolojik dengeyi gözeten “Koruma ve Kullanım Planı” yapar.

(2)

Plan tamamlanıncaya dek ve tamamlandıktan sonra bu Yasanın 26’üncü maddesi uyarınca her yıl için hazırlanan “Çevre Raporu’nda belirlenecek önlemler gözden geçirilerek değişiklikler belirlenir ve koruma ve kullanım planları bu yönde değiştirilir.

55/1989

60/1994

13/2001

(3)

Koruma ve Kullanım Planında yer alacak esaslar, İmar Yasası ve Eski Eserler Yasası uyarınca yapılması öngörülen tüm planlarda ve yıllık kalkınma programlarında dikkate alınır.

Koruma

ve

Kullanım

Planının

Amacı

6.

Koruma ve Kullanım Planının amacı, çevrede ekolojik denge ile doğal güzellik ve estetiğin bozulmasının önlenmesi ve nitelikleri bakımından tarihi, kültürel, mimari ve sanatsal açıdan özellik gösteren yerler ile doğa varlıklarının ve bu varlıkların bulunduğu alanların her türlü fiziki müdahaleye karşı korunmasını sağlamaktır.

Su

Ortamları-nın

7.

(1)

Su ortamlarında, içme ve kullanma suyu rezervuarlarına ve bunları besleyen yeraltı ve yerüstü sularına atık atılamaz, atık su boşaltılamaz ve kirliliğe neden olabilecek hiçbir faaliyet yapılamaz.

(2)

Çevre Koruma Dairesi, bu Yasa amaçları bakımından, bu Yasanın 5’inci maddesi uyarınca çıkarılan Koruma ve Kullanım Planının ilkelerine ve hedeflerine uygun olarak tüm su ortamlarının korunması amacıyla ilgili bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşları ile eşgüdüm içinde çalışarak havza boyutunda koruma planları yapar.

(3)

Çevre Koruma Dairesi, içme ve kullanma suyu rezervuarlarının ve benzeri su kaynaklarının korunmasına ilişkin olarak su işlerinden sorumlu Bakanlığın görüşleri doğrultusunda çıkaracağı bir emirname ile özel hükümler belirleyebilir.

(4)

Su ortamlarına ilişkin koruma planlarında öngörülecek havza boyutlarının belirlenmesine ilişkin ilkeler ile havza boyutları, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle belirlenir.

Toprak

Alanlarının

Korunması

ve Toprak

Kirliliğinin

Önlenmesi

8.

(1)

Toprak alanlarının korunmasına ilişkin esaslar şunlardır:

(A) Toprak kalitesini olumsuz yönde etkileyecek tarımsal ve

       endüstriyel faaliyetlerden,  bu Yasanın 13’üncü

       maddesi kapsamına girenler, bu Yasanın 13’üncü

       madde kurallarına göre;13’üncü madde kapsamı

       dışındaki  faaliyetler de Çevre   Koruma Dairesinin  iznini

       almak koşuluyla yapılır.

(B)

Maden, petrol, mermer, tuz, toprak sanayi ile tabii malzeme ocağı alanlarının saptanmasında ve işletilmesinde gelişmiş ülkelerce kabul görmüş bilimsel yöntemler kullanılır. Toprağın kalitesini bozacak ve toprak kirliliğine neden olabilecek yöntemler kullanılamaz.

(C)

Maden, petrol, mermer, tuz, toprak sanayi ile tabii malzeme ocaklarının işletilmesinde ve bu alanlarda yapılacak her türlü faaliyetlerde bu Yasanın 13’üncü madde kuralları uygulanır.

(Ç)

Toprakta olumsuz yönde kalıcı özellik gösterebilecek her türlü maddenin kullanılmaması esastır. Bu konuda Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak tüzük yapılabilir.

(D)

Tarıma elverişli alanların, baraj ve göletlerin erozyona karşı korunması ve iyileştirilmesi esastır.

(F)

Çevre Koruma Dairesi yukarıdaki bentlerin uygulanmasını sağlamak üzere diğer Bakanlıklarla gerekli eşgüdümü sağlar.

                               (2)

(*)

Atıkların ve atık suların toprağa verilebilmesine ilişkin önlemler, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle belirlenir.

Sulak

Alanların

Korun-

9.

(1)

Sulak alanların kurutulmaması, kurutulmuş olanların geriye kazanılması ve doğal yapılarının ve ekolojik dengelerinin korunması esastır.

ması

(2)

Çevre Koruma Dairesi ilgili bakanlıklarla işbirliği yaparak sulak alanların her türlü fiziki müdahaleye karşı korunması amacıyla koruma ve kullanma planlarında öngörülen esaslar çerçevesinde, ilgili uluslararası sözleşmeleri de dikkate alarak koruma planları yapar.

(3)

Korumaya ilişkin usul ve esaslar ile korumaya alınacak sulak alanların sınırları, sulak alanın özelliklerine göre ilgili dairelerin görüşleri de alınarak Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle belirlenir.

(4)

Korumaya alınan sulak alanlarda koruma ve kullanım esaslarına aykırı davranmak  yasaktır.

Doğal

Hayatın

Korun-

ması

10.10.

(1)

Çevre Koruma Dairesi ilgili daire, kurum ve kuruluşların görüşlerine başvurarak ve ilgili uluslararası sözleşmelerden de yararlanarak yabani bitki ve hayvanların, bunların yaşam ortamlarının ve biyolojik çeşitliliklerinin tür ve ekosistem olarak korunması için gerekli önlemleri alır.

(2)

Çevre Koruma Dairesi, bu Yasanın yürürlüğe girişinden başlayarak bir yıl içerisinde yabani bitkilerin, yabani hayvanların ve tarihi ve kültürel değeri olan ağaçlar ile türü tükenmekte olan ağaçların envanterini çıkarır, korumaya alınması gerekenleri  endemik türlerle yok olma tehlikesi altında bulunan tür ve ekosistemlere öncelik vermek koşuluyla belirler ve Çevre Koruma Dairesi korumaya ilişkin listeyi çıkaracağı bir Emirname ile ilan eder.

(3)

Flora ve fauna ile ilgili yapılacak olan her türlü bilimsel araştırma, adaptasyon ve iyileştirme çalışmalarının yapılabilmesi için Çevre Koruma Dairesinin onayı alınır.

Bölüm 65

  29/1978

  31/1985

  54/1988

  23/1992

  55/1993

    1/1994

    1/1996

    3/2000

(4)

Av ve Yabani Kuşları Koruma Yasasında aksine bir kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın bu madde uyarınca korumaya alınan yabani hayvanların ve yabani kuşların her ne şekilde olursa olsun avlanılması, doğal yaşam ortamlarının tahrip edilmesi, satışı ve ihracı ile  bu madde uyarınca korumaya alınan bitkilerin ve ağaçların, tahrip edilmesi, satışı ve ihracı yasaktır.

(5)

Korumada alınacak önlemler, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle belirlenir.

Özel Çevre Koruma Bölgeleri

11.

(1)

Bakanlar Kurulu, Bakanlığın önerisi üzerine, dünya veya ülke ölçeğinde ekolojik önem taşıyan ve/veya çevre kirlenmelerine ve/veya bozulmalarına duyarlı olan bölgeleri, ülkenin doğal zenginliklerinin ve özel bazı yörelerinde mevcut ekolojik dengenin korunması ve/veya gelecek nesillere bozulmadan intikal ettirilmesi amacıyla,Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak saptayıp ilan eder.

(2)

Özel Çevre Koruma Bölgesi ilan edilecek yerlerin alan sınırları Çevre Koruma Dairesi’nin isteği doğrultusunda Şehir Planlama Dairesi tarafından belirlenir. Şehir Planlama Dairesi, yukarıdaki (1)’inci fıkra uyarınca Özel Çevre Koruma Bölgesi olarak ilan edilen her bölge için Çevre Koruma Dairesinin görüşlerini de dikkate alan ‘Çevre Planı’ hazırlar.

(3)

Yukarıdaki (2)’inci fıkra uyarınca çıkarılacak Çevre Planı,  Özel Çevre Koruma Bölgesinin ilan tarihinden başlayarak en geç bir yıl içerisinde hazırlanır ve ilan edilir. Özel Çevre Koruma Bölgesinin ilanından başlayarak Çevre Planının ilanına kadar geçecek süre içerisinde her türlü imar işlemleri durdurulur.

(4)

Özel Çevre Koruma Bölgelerinin kullanımına ve korunmasına ilişkin esaslar ile  Özel Çevre Koruma Bölgelerinin milli park olarak düzenlenmesine ilişkin esaslar Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle belirlenir.

Yerleşim

Alanları-nın Çevre

Estetiği

Açısından

Korun-

ması

12.

(1)

Tüm  yerleşim yerlerinde her türlü inşaat ve yapı işlemlerinin devamı süresince inşaat alanında kum, çakıl, harç gibi inşaat malzemeleri çevre estetiğini bozacak, yol kullanımını zorlaştıracak ve çevre halkını rahatsız edecek şekilde yol kenarlarına veya açık alanlara bırakılamaz.

Bölüm96

  14/1959

  68/1963

  16/1971

  31/1976

  18/1979

  47/1984

  48/1989

    6/1992

  55/1989

(2)

Yollar ve Binalar Düzenleme Yasası ile İmar Yasasında aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın belediye sınırları içinde ilgili belediye, belediye sınırları dışında ilgili Kaymakamlık tarafından çevre düzenlemesi yapılmamış ve projesine uygun olarak dış cephesi tamamlanıp boyanmamış binalarda ve işyerlerinde ikamete ve kullanıma izin verilemez ve hiçbir surette elektrik ve su bağlantısı yapılamaz.

(3)

Hiçbir bina, inşaat ruhsatında onaylanan işlevi dışında kullanılamaz. Tamamlanmış bulunan binalarda önceden onaylanan işlevlerin değiştirilmek istenmesi durumunda, bu değişikliğin belediye sınırları içindeki yerleşim yerlerinde ilgili belediyelerce; belediye sınırları dışındaki yerleşim yerlerinde ise bağlı bulundukları Kaymakamlıkça onaylanması gerekmektedir. Ancak belediye ve kaymakamlık söz konusu değişikliğe onay verirken Çevre Koruma Dairesinin görüşlerini alır ve bölge sakinlerinin  rahatsız olmamalarını göz önünde bulundurur.

     Bu değişiklikten etkilenebilecek gerçek veya tüzel kişilerin mahkemeye başvurma hakları saklıdır.

(4)

Yerleşim alanları içerisinde kirlilik yaratan işyerlerinin yerleşim alanları dışına çıkarılmaları için belediye sınırları içindeki yerleşim yerlerinde ilgili belediye, belediye sınırları dışındaki yerleşim yerlerinde ise, Kaymakamlıklar tarafından gerekli önlemler alınır.

(5)

Yerleşim alanlarında ticari amaçlı olarak kum, çakıl, kömür, kereste ve her türlü inşaat malzemesi ile hurdalar açık alanda depolanamaz.

(6)

Bu maddede öngörülen kuralların uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle belirlenir.

Çevresel

Etki

Değerlendirme

Raporu

13.

(1)

Gerçek veya tüzel kişiler gerçekleştirmeyi planladıkları faaliyetlerine ilişkin projelerini hazırlarken faaliyetleri sonucu çevre kirlenmesine neden olabilecek her türlü olumsuzluğun önlenmesi, giderilmesi veya zararsız hale getirilmesi için almayı planladıkları alternatif önlemleri içerecek bir Çevresel Etki Değerlendirme Raporu hazırlamakla yükümlüdürler.

Bölüm 113

 28/1974

   7/1977

 30/1983

 28/1987

 65/1989

 56/1991

42/1997

22/1992[1]

(2)

Proje sahibi gerçek veya tüzel kişiler, tesis ve işletmelerine inşaat ruhsatı veya işletme izni almak için ilgili mercilere başvuruda bulunurken, 1’inci fıkrada öngörülen Çevresel Etki Değerlendirme Raporunu Projesine veya başvurusuna eklemek zorundadırlar. Şirketler Yasasında, İş Yasasında veya diğer Yasalarda aksine kural bulunup bulunmadığına bakılmaksızın, bu madde kapsamında olan ve Çevresel Etki Değerlendirme Raporunu içermeyen hiçbir projeye izin verilemez.

(3)

Bu madde uyarınca hazırlanan Çevresel Etki Değerlendirme Raporunun ilgili makamlarca kabul görmesi için öncelikle Çevre Koruma Dairesinin olumlu görüş ve değerlendirmesini içermesi gerekmektedir.

(4)

Bu madde kurallarına uygun olarak projeleri onaylanan faaliyet sahibi Çevresel Etki Değerlendirme Raporunda belirtilen hususlara uyacağını taahhüt eder. Proje sahibinin taahhüde uymaması halinde söz konusu faaliyete derhal son verilir, verilen izin ve ruhsatlar iptal edilerek verilmişse teşvikler geri alınır.

(5)

Devlet, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Kamu niteliğindeki diğer kuruluşlar ve yerel yönetimlere ait tesis, işletme ve faaliyetlerde de bu madde kuralları uygulanır.

(6)

Çevresel Etki Değerlendirme Raporunda yer alması gereken esaslar ile bu raporların değerlendirilmesine ilişkin usul ve esaslar, Bakanlıkça hazırlanıp Bakanlar Kurulunca onaylanacak bir tüzükle belirlenir.

(7)

(A)

Fabrikalar:

(a)

Akü ve pil üreten fabrikalar.

(b)

Kağıt Hamuru ve her çeşit kağıt üretimi yapan fabrikalar.

(c)

Asbest ürünü işleten fabrikalar.

(ç)

Çimento fabrikaları.

(d)

Sigara fabrikaları.

(e)

Un, makarna ve bisküvi fabrikaları.

(f)

Dokuma ve boyama fabrikaları.

(B)

Tesisler:

(a)

Zararlı ve toksit kimyasal madde üreten tesisler.

(b)

Petrokimyasal ve kimyasal ürünler için büyük depolama tesisleri.

(c)

Dökme demir ve çeliğin eritildiği ve demir dışı metallerin üretildiği tesisleri.

(ç)

Hayvan kesim yerleri ve çıkan yan ürünleri işleme v.b. tesisleri ile entegre et tesisleri.

(d)

Tabaklara ve deri işleme tesisleri.

(e)

Boya üretim tesisleri.

(f)

Turistik tesisler.

(g)

Organize hayvancılık tesisleri.