ÇEVRE BAKANLIĞI ALARMDA... Bölgede çalışma başlatan Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı yetkilileri, patlayan setlerin önünü almaya çalışıyor. Setlerin yanında bölgedeki Lefke Deresi'nden de denize binlerce ton su akması önlenemez felaketin oluşmasına en büyük etken oldu. Yağmurların devam etmesi durumunda setlerin önünün tamamen yıkılacağı ve denize asit akışının devam edeceğinden korkuluyor

Ali CANSU

Ülkemizin belki de dünyanın en büyük çevre felaketlerinin başında yer alan Gemikonağı'ndaki Cyprus Mines Corporation (CMC) tesislerinde asitli sular çevreyi ve denizi kirletmeye devam ediyor. CMC tesisleri içerisinde bulunan asitli suların yer aldığı setlerin patlaması sonucu binlerce ton asitli su denize boşaldı.

CMC'de dün yaşanan bu gelişmelerin ardından "felaketin resmi" de ortaya çıkmış oldu. Kısıtlı miktarda maddi kaynak ile yapılan tüm önlemler boşa gitti ve doğa yine insanoğlunun yaptıklarına meydan okudu. Denize boşalan asit kirliliği Cengiz Topel Devlet Hastanesi'ni geçerek 2 kilometre kadar denizin içerisine uzandı.

Bölge sakinleri bugün kadar böyle bir manzara ile ilk kez karşı karşıya gelmediklerini vurgulayarak bunun bir "felaket" olduğunu söyledi. Yağmurların devam etmesi durumunda setlerin önünün alınamayacağından ve on binlerce ton asitli suyun denize boşalmasından korkuluyor.

İki gündür bölgede sürekli yağan yağmurlar bugüne kadar güçlendirilmeyen setleri yıprattı ve on binlerce ton asitli su yola oradan da denize aktı. Bölgede bulunan ve setlerdeki suyu CMC alanındaki 19'uncu havuza pompalayan motor, sürekli yağan yağmur yüzünden yeterli çekimi sağlayamıyor. Yağmurların devam etmesi durumunda setlerin tümünün yıkılmasından korkuluyor.

CMC havuzlarının denize boşalmaya başlamasıyla birlikte bölgede setleri kuvvetlendirmek için çalışan ekiplerin daha rahat çalışması için zaman zaman trafik durduruldu.

Lefke Deresi için bugüne kadar hiç bir önlem alınmaması, asitli kahverengi suların her gün ve özellikle yağmurlu günlerde denize akmasına yol açtı. Akıntı başlar başlamaz yağan yağmurlarla birlikte yeşil ile mavinin hakim olduğu Gemikonağı yöresindeki denizin mavi rengi kırmızıya dönüştü.

Deniz kırmızı oldu

Gemikonağı'ndaki deniz son günlerde mavi görüntüsünden çok uzak. CMC tesislerinden denize akan binlerce ton kimyasal su, denizi kırmızıya dönüştürdü. Son iki gündür yağan şiddetli yağmurlar, kirliliğin artık yoldan geçen araçlara, oradan da denizle buluşmasını sağladı.

Asitli suların denize akışını önlemek için Güzelyurt- Gemikonağı anayolunun yanına kurulan pompa istasyonu sayesinde asitli sular döşenen borularla 19 numaralı havuza aktarılıyordu. Ancak, yağmurların fazla olması ve motorun kapasitesinin yağışlar karşısında yetersiz kalması deniz ile çevrenin kırmızıya boyanmasına sebep oldu.

Yaşanan kirlilik, Gemikonağı sahilinden Cengizköy'e doğru uzanarak bütün deniz kıyısını kapsamış durumda. Özellikle dün denizin kırmızıya boyandığı bölgede, kirliliğin en büyük etkeni denize akan kimyasal su miktarının giderek artması ve su bentlerinin taşması oldu.

Doğa yine tehlikede

Hem insanların, hem de denizdeki canlılara karşı büyük tehlike yaratan asitli sular bir türlü önlenemiyor. Yıllardır CMC'den akan ve masmavi denizi kırmızıya boyayan asitli sular yine kirlilik yaratmaya devam ediyor. Bu da bugüne kadar alınan önlemlerin yetersiz olduğunu ortaya koyuyor.

Bölge insanının ve denizdeki hayvanların sağlığı ve doğa geçmişte olduğu bugün de tehdit altında. Kirlilik yağan yağmurlardan dolayı çevreye yayılmaya devam ederken, tesislerin içerisine konan motorların CMC bölgesine toplanan asitli suyun 19 numaralı havuza pompalanmasının yetersiz kalması üzerine asitli sular denize ve doğaya akmaya başladı.

Çevre Bakanlığı alarmda

Bölgede patlayan setlerdeki suyun denize akışını önlemek için Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı'na bağlı daireler alarma geçti. Çevre Dairesi ekipleri bölgede çalışma yapıyor. Setlerin önünü güçlendirmek için çalışmalar başlatılmış durumda. Ekipler, bölgede setlerin önünü almak için insan üstü yoğun çaba sarf ediyor.

32 yıldır yapılmayan bir günden düzeltilemez

Çevre ve Doğal Kaynaklar Bakanı Asım Vehbi, 32 yıldır var olan ve bugüne kadar hiç bir şey yapılmayan CMC'de bir saniyede her şeyin düzeltilemeyeceğini kaydetti.

İki gündür şiddetli bir şekilde yağan yağmurlarla gelen Lefke Deresi'nden ve setlerin patlaması sonucu denize akan asitli suların CMC önündeki denize boşaldığını söyleyen Vehbi, "Lefke Deresi konusunda bir şey yapamadıklarını sadece setlerin önünü güçlendirmek için bakanlığa bağlı daire ekipleri 24 saat bölgede çalışmaya devam edecek. Arkadaşlardan sürekli bilgi alıyorum. Mayıs ayında böylesine bir yağmur beklemiyorduk. Gemikonağı'nda Lefkoşa'dan çok daha fazla bir yağmur akışı olmuş. Şu anda setlerin önünü doldurdular ve akışı önlediler ama yağmur ayni şiddetle devam ederse yapacağımız çok bir şey yok. Lefke Deresi de denize çok yoğun olarak bir su bıraktı. Bölgede ekiplerimizi ayarladık ve çalışmaları sürdürüyorlar.

Havuzları sağlamlaştırma ile birinden diğerine pompalamayla bu kadar yapabiliriz. Bunlar bizim geçici aldığımız önlemlerdir" dedi.

Bu yıl ilk kez böyle bir tablo gördük

Lefke Çevre ve Tanıtma Derneği Başkanı Enver Bıldır, bu yıl ilk kez böyle bir tablo ile karşılaştıklarını söyleyerek, bölgede yapılan tüm çabalara rağmen setlerin yoğun yağışlara dayanamadığın söyledi.

Çevre Bakanlığı'nın CMC konusunda gerekli duyarlılığı gösterip setleri yeniden oluşturmak için yoğun bir çaba sarf ettiğini kaydeden Bıldır, "Hiç şüphesiz bakanlığın çabalarıyla bu setler yeniden kurulacaktır. Ancak, tüm bunlar geçici önlemlerdir. Bizler bugün yılların duyarsızlığı ile biriken sorunlarla karşı karşıyayız. CMC maden atıkları sorunun köklü bir şekilde halledilmesi için var olan çalışmaların daha da hızlandırılarak sürdürülmesi gereği bir kez daha ortaya çıkmıştır. Bu konu ile ilgili sivil toplum örgütleri Çevre Bakanlığı ve bilim insanlarının koordineli bir şekilde sonuç alıcı çalışmaların sürmesi için bizler elimizden geleni yapacağız" dedi.

Halk felaketi seyretti

Gemikonağı halkı, devlet yetkililerini çevrenin kirlenmesini önlemek ve zehirli atıkların denize akışını durdurmak için hiç vakit kaybetmeden ciddi önlemler almaya çağırarak, "Göz göre göre çevremizin yaşanamaz hale gelmesini, denizdeki canlıların yok olmasını mı bekliyorlar?.

Tüm hükümet yetkililerinin nükleer savaştan çıkmış bir yer izlenimi veren bu açık çevre müzesinin artık ortadan kaldırılması için halkın sesine kulak vermeleri gerekiyor. Yaşadığı topraklara saygı duyan ve gelecek nesillere üzerinde yaşanılabilir bir ülke bırakmak isteyen fertler olarak yetkililerin soruna ivedilikle bir çözüm bulması gerekiyor. Unutulmamalıdır ki çevre bir bütündür ve vatanı ise tüm dünyadır" diye feryat ediyor